Rządowy projekt ustawy zakłada wyłączenie obiektów budowlanych (np. taśmociągów, rurociągów) znajdujących się w wyrobiskach górniczych spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Obecnie wpływy z niego zasilają budżety gmin, na terenach których leżą złoża.

- Zabiera się nam podatek istniejący od 20 lat i przeznaczany na działania profilaktyczne oraz usuwanie szkód, które nie występują w innych gminach - mówił podczas konferencji prasowej Wiesław Wabik, burmistrz gminy Polkowice. - Każda nasza inwestycja, typu budowa szkoły lub wodociągów, wymaga 30-40 proc. większego nakładu, na przeciwdziałanie awarii lub katastrofom budowlanym.

W przypadku gminy Polkowice chodzi o utratę rocznie 18 mln zł, co stanowi ponad 10 proc. jej łącznych dochodów.

W innym projektowanym artykule nowelizowanej ustawy (88 ust. 2 pkt. 6) wprowadza się zapis, że to przedsiębiorcy będą samodzielnie ustalać graniczne wartości parametrów złoża, co jest kryterium do naliczania opłaty eksploatacyjnej. W 60 proc. stanowi ona obecnie dochód własny gmin "górniczych", a w 40 proc. dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki.

- Posłowie chcą odebrać tę opłatę lub mocno ją ograniczyć - mówił Emilian Stańczyszyn, przewodniczący Zarządu Gmin Zagłębia Miedziowego.

Rzecz idzie o wykazywanie przez kopalnie należności za tzw. złoża bilansowe (np. w przypadku miedzi - o zawartości do 0,7 proc. rudy), a nie uwzględniania ich od złóż pozabilansowych. Według wyliczeń GZM, ten sposób naliczania stawek w KGHM uszczupli opłaty o ponad 7 mln zł.

- Zmniejszenie dochodów gmin jest niezgodne w konstytucją - powiedział prof. Michał Kulesza. - Prowadzi do znacznego osłabienia ich samodzielności finansowej oraz naraża gminy górnicze na niemożność wykonywania zadań własnych, do czego te jednostki samorządu terytorialnego zostały powołane konstytucyjnie.

Zaznaczył on, że pozbawienie gmin górniczych dotychczasowego źródła dochodu, szczególnie w postaci wpływów z podatku od nieruchomości, musiałoby się wiązać z obowiązkiem zapłaty odszkodowania lub zmniejszenia skali zadań samorządowych. Przeciwny temu jest natomiast minister finansów, jak wynikało z informacji przedstawicieli gmin górniczych.