Ceny węgla energetycznego zaczęły rosnąć kilka miesięcy temu. Podniosła je Kompania Węglowa - największy jego producent w Polsce.

W ślad za nią poszły Bogdanka, Katowicki Holding Węglowy i Jastrzębska Spółka Węglowa.

Gdyby nie decyzja Kompanii, ceny prawdopodobnie by nie drgnęły. Jarosław Zagórowski, prezes JSW (specjalizuje się w węglu koksującym, ale wydobywa i energetyczny), przyznaje, że zawierając kontrakty z energetyką, JSW przygląda się postępowaniu głównie Kompanii Węglowej oraz Bogdanki. - Jesteśmy za mali, by działać na tym rynku samodzielnie, więc musimy spoglądać na potentatów. Jesteśmy elastyczni, ale staramy się nie rozbijać rynku i nie konkurować z Kompanią oraz innymi producentami. W tym przypadku idziemy za liderami - mówi. Na to, co robi Kompania, patrzy też Bogdanka.

Dlaczego Kompania podniosła ceny, trudno wyjaśnić. Sama spółka twierdzi, że ceny zmieniały się w różny sposób, w zależności od rodzaju węgla i konkretnej umowy. Ich wysokość jest tajemnicą przedsiębiorstwa.

Indagowani przez nas energetycy sami głowią się nad przyczynami podwyżek. Gospodarka rośnie coraz szybciej - w 2011 r. PKB urósł o 4,3 proc., w 2010 - o 3,9. Razem z PKB rośnie popyt na prąd, bo aż 75 proc. energii elektrycznej zużywają firmy. To prosta zależność, ale nie uzasadnia aż takiego wzrostu cen.

Kopalnie i elektrownie zawierają dwa rodzaje umów. Najważniejsze są umowy długoterminowe zawierane pod koniec roku. Tutaj ceny nie wzrosły aż tak bardzo - mniej więcej o wskaźnik inflacji. Wzrosły za to mocno ceny węgla sprzedawanego na tzw. spocie, czyli natychmiastowych dostawach. - Węgiel sprzedawany w takich kontraktach podrożał jesienią o 15-20 proc. - relacjonuje szef jednej z dużych spółek energetycznych.

Nie wszyscy energetycy przełknęli podwyżkę bez sprzeciwu. Jedna ze spółek w październiku 2011 r. poskarżyła się Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Jednak UOKiK postępowania nie wszczął. - Nie podjęliśmy interwencji, ponieważ Kompania Węglowa nie ma pozycji dominującej, rynek sprzedaży węgla obejmuje bowiem swoim zasięgiem co najmniej obszar Unii Europejskiej - tłumaczy Maciej Chmielowski z UOKiK. Na pierwszy rzut oka tak jest rzeczywiście, ale import węgla ograniczony jest możliwościami przeładunku w polskich portach, głównie w Gdańsku. W 2011 r. przyjechało do Polski 14 mln ton węgla i wiele więcej sprowadzić się nie da. Sytuacja zmieni się najwcześniej za rok, kiedy w Gdańsku powstanie ogromny terminal węglowy budowany przez belgijską spółkę Sea Invest.