W ostatnich latach dochodziło do spektakularnych zdarzeń, np. zawalenia się szybu czy uwięzienie załogi pod ziemią z powodu awarii zasilania elektrycznego.

Potrzeby inwestycyjne polskiego górnictwa są bardzo duże. Świadczy o tym również skala tak zwanego wydobycia podpoziomowego (poniżej poziomu udostępniania), która niekorzystnie wpływa na wzrost zagrożeń wentylacyjno-klimatycznego, metanowego i pożarowego.

Średnio każdej doby 44 proc. wydobycia węgla kamiennego pochodzi ze ścian eksploatowanych podpoziomowo (w skrajnych przypadkach nawet 200 metrów od poziomu udostępnienia).

- Możliwości wentylacyjne zależą od gabarytów wyrobisk przyścianowych - mówi wiceprezes Wyższego Urzędu Górniczego Wojciech Magiera. - Obecnie w kopalniach węgla kamiennego zazwyczaj są one planowane i wykonywane o przekroju 15 metrów kwadratowych. W trakcie eksploatacji ulegają zaciśnięciu, czyli zmniejszeniu w skrajnych przypadkach do 4-5 metrów kw. Dlatego wyrobiska powinny być projektowane i wykonywane o przekrojach co najmniej 20 metrów. Ma to konsekwencje w efektywność odmetanowania, warunkach klimatycznych, w których pracują górnicy, a także sprawności prowadzenia akcji ratowniczych.

Inwestycje w bezpieczeństwo są obowiązkiem przedsiębiorców nie tylko ze względów społecznych i humanitarnych. Są umotywowane nie tylko dobrą wolą zarządzających firmami wydobywczymi, ale także względami finansowo-ekonomicznymi.

Jedna katastrofa górnicza to dla przedsiębiorcy około 100 mln zł konsekwencji finansowych w postaci odszkodowań, zapomóg itd.

Ponadto każda katastrofa górnicza uderza w wizerunek firmy wydobywczej.

Dobrze zorganizowana praca z troską o samopoczucie górników ma przełożenie na wydajność i motywację załogi oraz mniejszą liczbę wypadków.

Należy pamiętać, że z ok. 76 mln ton węgla kamiennego wydobytego w 2010 roku w polskich kopalniach - aż 80 proc. pochodzi z pokładów metanowych (ponad 60 mln. ton).

W 1998 roku na każdą tonę wydobywanego węgla przypadało 8 metrów sześciennych metanu, dziś 13 metrów sześć.

Zagrożenie metanowe wzrosło zatem o 63 procent, a efektywność odmetanowania zwiększyła się w tym okresie tylko o 4,5 procent. Te liczby wskazują, że budowa stacji odmetanowania powinna stać się priorytetem inwestycyjnym polskiego górnictwa węgla kamiennego.

Jerzy Dudała